Deel dit artikel

Leg uw familiebedrijf eens onder de familiescoop!

Zoveel familieleden, zoveel belangen in het familiebedrijf. Om hierin een inzicht te bieden, heeft Van Havermaet Familieadviseurs de Familiescoop ontwikkeld. Een tool die rollen en belangen in het familiebedrijf analyseert en mogelijke belangenconflicten blootlegt.

DE TROEVEN VAN HET FAMILIEBEDRIJF

Het gros van de Vlaamse bedrijven zijn familiebedrijven. Ze zijn niet weg te denken uit ons ondernemingslandschap en vormen de ruggengraat van onze economie. Familiebedrijven investeren vaak sterk in het creëren van een hecht netwerk. Ze zijn loyaal naar hun personeel, maar ook tegenover zakelijke partners en de regionale omgeving. Het streven naar continuïteit zorgt ervoor dat ze er een langetermijnfocus op nahouden met een duidelijke toekomstvisie. Deze troeven typeren het Vlaamse familiebedrijf.

Bovendien is het DNA van een familiebedrijf zeer uniek en vaak niet te vergelijken met dat van andere ondernemingen. Naast de belangen van het bedrijf en de eigenaars, moet er ook rekening worden gehouden met de belangen van de familie. Zij bekleedt vaak een centrale rol.

Voor een goede werking van het familiebedrijf is het essentieel om al deze belangen goed op elkaar af te stemmen. Zo kunnen vervelende conflicten of misverstanden worden vermeden. Dit is zeker zo gezien de vele familiale bedrijfsopvolgingen waarmee we momenteel geconfronteerd worden. Eén op vier familiebedrijven zal binnen de 5 jaar het leiderschapsstokje overdragen aan de volgende generatie, dan wel aan derden. Het duidelijk in beeld brengen van de verschillende rollen in het familiebedrijf, alsook de daarmee samenhangende belangen en risico’s, zal de planning een stuk eenvoudiger en het geheel ook meer bespreekbaar maken binnen de familie en het bedrijf.

DE FAMILIESCOOP

Om familiebedrijven, ongeacht hun omvang of complexiteit, een inzicht te geven in welke rollen er zich nu precies voordoen binnen hun organisatie, heeft Van Havermaet Familieadviseurs een nieuwe tool ontwikkeld: “De Familiescoop”.
De Familiescoop is een eenvoudige en praktische tool die in één oogopslag inzicht biedt in de verschillende rollen binnen het familiebedrijf. Zo wordt het voor de gebruiker van de Familiescoop snel duidelijk dat de belangen van een werkend familielid niet dezelfde zijn als die van een familielid met enkel aandelen in het bedrijf. De Familiescoop maakt u ook attent op specifieke valkuilen die hiermee gepaard gaan.
De tool heeft bovendien een dynamisch karakter, doordat u verschillende rollen tegenover elkaar kunt plaatsen. Zo leert u potentiële belangenconflicten te herkennen en, wat natuurlijk vooral belangrijk is, hoe ze te vermijden.

DE WERKWIJZE

Het familiebedrijf bestaat doorgaans uit drie subsystemen, namelijk de eigendom, het bedrijf en de familie. Elke groep heeft zijn eigen doelstellingen, wensen en belangen. Iedereen die verbonden is aan het familiebedrijf behoort hoe dan ook tot één van deze drie groepen. Als lid van het familiebedrijf, stemmen uw belangen dan overeen met de groep waartoe u behoort en de rol die u daarin vervult. Het is natuurlijk mogelijk dat u deel uitmaakt van meer dan één groep. Hierdoor ontstaat er een overlap en is er een vermenging van rollen en bijgevolg ook van belangen. Vanzelfsprekend zal het risico op belangenconflicten hierdoor ook toenemen.
Nadat u bepaald hebt wat uw rol is binnen het familiebedrijf, kunt u de rol van iemand anders hier tegenover zetten. Hebben jullie dezelfde mening en verwachtingen ten opzichte van het familiebedrijf? Wat zijn jullie unieke bijdragen aan het bedrijf? En waarvoor moet u opletten indien u in contact komt met de andere rol? Een antwoord op deze en andere vragen, vindt u terug in de Familiescoop.

foto-1

DE PRAKTIJK

Een voorbeeld helpt om het één en ander te verduidelijken. Stel, u werkt in het familiebedrijf van uw vader. U bent als familielid (rood) actief in het bedrijf (blauw), waardoor u de paarse rol van ‘actief familielid’ vervult. Uw zus werkt als zelfstandige in een nabijgelegen dokterspraktijk, waardoor ze als ‘familielid’ enkel de rode rol vervult. Plots komt vader te overlijden, waardoor de aandelen van de eerste naar de tweede generatie vererven. U zult als actief familielid nu ook aandeelhouder worden in het familiebedrijf (bruin), een logische stap in het proces van familiale bedrijfsopvolging. Maar uw zus verandert ook van rol en wordt nu familiale aandeelhouder in het familiebedrijf (oranje). In welke mate stemmen jullie verwachtingen en doelstelling overeen?

Mogelijk zal uw zus een jaarlijkse dividenduitkering willen op haar geïnvesteerd vermogen. Haar erfenis zit tenslotte ‘vast’ in het familiebedrijf. Echter, als actieve familiale aandeelhouder wilt u de winsten herinvesteren om zo het bedrijf te laten groeien. Aansluitend moet u zich de vraag stellen hoe de vergoeding van het kapitaal van uw zus zich verhoudt tot de vergoeding van uw geleverde arbeid? Zij zal als medeaandeelhouder meegenieten van de waardestijging, die u realiseert in het bedrijf. Uzelf een marktconform loon uitkeren voor de geleverde prestaties zal in dit geval cruciaal zijn om latere conflicten te vermijden. Voortgaand op de oranje rol van uw zus, kunt u zich ook afvragen: wat indien zij op termijn in het bedrijf wil komen werken? Gegeven haar rol als familiale aandeelhouder is dit niet geheel ondenkbaar. U kunt hierover proactief onderling al een aantal afspraken op papier zetten, bijvoorbeeld in de vorm van een vereenvoudigd familiecharter. Ook ieders bevoegdheden inzake zeggenschap en aansturen van de onderneming kunt u hierin uitwerken.

De Familiescoop maakt u zo bewust van al deze verschillende belangen en verwachtingen, en dit tussen elke combinatie van twee rollen. U krijgt onmiddellijk inzicht in de denkwijze van de ander waardoor u tijdens gesprekken of onderhandelingen altijd de bovenhand heeft. Bovendien verhoogt de Familiescoop ook uw zelfkennis waardoor u beter begrijpt waarom bepaalde zaken die voor u belangrijk zijn, misschien minder relevant zijn voor de ander. De Familiescoop is bijgevolg het ideale uitgangspunt voor de start van elke dialoog in een familiebedrijf.