Schenken met voorbehoud van vruchtgebruik of met een financiële last – wat past bij uw situatie?

Schenken tijdens uw leven is nooit alleen een fiscale keuze. Het gaat óók over controle, inkomsten, en zekerheid voor de toekomst. Bij Van Havermaet helpen we u kiezen tussen twee veelgebruikte vormen van schenken: met voorbehoud van vruchtgebruik of met een financiële last. Uw persoonlijke situatie, kapitaalbehoefte en toekomstplannen bepalen welke optie het best bij u past.

Gevolgen voor de inkomsten van de schenker

Bij een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik draagt u de blote eigendom over, terwijl u het recht behoudt om het geschonken goed te gebruiken en de opbrengsten ervan te ontvangen. Dat kan gaan om huurinkomsten uit vastgoed, rendement uit effecten of dividenden uit aandelen van vennootschappen.

Toch schuilt hier onzekerheid voor uw persoonlijke cash flow:

• Vastgoed: leegstand kan leiden tot een forse daling of zelfs wegvallen van inkomsten.
• Effectenportefeuille: de samenstelling is cruciaal; beleggingen zonder periodiek inkomen leveren als vruchtgebruik weinig op.
• Aandelen: zonder dividendpolitiek valt er voor de vruchtgebruiker niets te ontvangen.

Ook het omgekeerde kan zich voordoen. Misschien zijn de vruchten hoger dan nodig, waardoor het vermogen van de schenker opnieuw aangroeit en eventuele bijkomende schenkingen op termijn aangewezen zijn.

Bij een schenking met een financiële last verbindt de begiftigde zich tot een concrete financiële verplichting, zoals het betalen van een periodieke uitkering of rente. Deze inkomstenstroom is direct meetbaar en vast, maar de modaliteiten moeten helder omschreven zijn. Bijkomend voordeel is dat u de last optioneel kunt maken zodat u de begiftigde enkel laat betalen in de mate dat u dat wenst. Overdrijf anderzijds niet bij het bepalen van de hoogte van de last om een fiscale herkwalificatie of latere discussies met erfgenamen te vermijden.

Gevolgen voor de controle van de schenker

Indien u zeggenschap en betrokkenheid wilt behouden, kiest u best voor een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik. U beslist over gebruik en beheer, bepaalt huurvoorwaarden bij vastgoed en behoudt vaak stemrecht bij aandelen. Een bijkomende controlestructuur is dan vaak niet meer nodig.

Bij een schenking met een financiële last verliest u daarentegen in beginsel vrijwel de volledige zeggenschap over het geschonken vermogen. De begiftigde beslist vrij over het beheer en de bestemming van het vermogen. Ter bescherming van de betaalbaarheid van de last kan u hieraan in de schenkingsakte wel bepaalde grenzen stellen.

De financiële last is dus aantrekkelijk voor wie in principe bereid is zijn beheer volledig over te dragen en enkel de zekerheid wenst van inkomsten. Als behoud van beheer toch wenselijk is, kan u bijvoorbeeld grenzen stellen in de schenkingsakte of kiezen voor een combinatie met een controlestructuur zoals een private stichting of een maatschap.

Hoe maakt u de juiste keuze?

Een goede keuze start met een persoonlijke analyse:

• Breng uw kapitaalbehoefte in kaart en bepaal welk inkomen u nodig heeft om comfortabel te leven.
• Beoordeel welk vermogen u wenst te schenken, al dan niet met behoud van een bepaalde controle.
• Onderzoek vervolgens of het verwachte vruchtgebruik deze behoefte dekt, rekening houdend met leegstandsrisico’s, schommelingen in opbrengsten en de liquiditeit van uw bezittingen.

Blijkt het vruchtgebruik te onzeker of ontoereikend? Dan biedt een op maat gemaakte financiële last vaak meer zekerheid en flexibiliteit, mits correct vastgelegd in duidelijke, meetbare afspraken indien u nog operationele betrokkenheid wenst.

Praktische aandachtspunten vooraleer over te gaan tot schenkingen

• Laat een objectieve cashflowanalyse opmaken: inventariseer al uw vermogenscomponenten (onroerend goed, effecten, spaartegoeden, pensioenverzekeringen, …) en breng hun verwachte opbrengsten en risico’s in kaart. Maak vervolgens een doordachte keuze wat betreft het inkomen/controle die u nodig heeft uit het geschonken vermogen.
• Kies de juiste vorm van schenkingsdocument: een notariële akte blijft verplicht bij onroerend goed en sterk aanbevolen bij complexe roerende schenkingen.
• Formuleer eventuele financiële lasten concreet en meetbaar: bepaal het bedrag, de frequentie, de duur, de indexatie en eventuele evaluatiemomenten.
• Controleer de fiscale en reservataire gevolgen en verfijn indien nodig met een controlestructuur, huwelijkscontract of testament.
• Communiceer open met alle betrokken familieleden om latere discussies en conflicten te vermijden.

Onze aanpak

Bij Van Havermaet combineren we fiscale, juridische, economische en financiële expertise met aandacht voor uw persoonlijke situatie én wensen. We starten met het in kaart brengen van uw kapitaalbehoefte en toekomstige cashflows, inclusief alle vermogenscomponenten, hun rendementen en risico’s. Op basis van deze analyse adviseren we of vruchtgebruik volstaat of dat een financiële last beter aansluit bij uw wensen én noden — en welke juridische en fiscale structuur daarbij het meest geschikt is.

Wilt u dit concreet laten uitwerken? Neem contact op met uw vaste contactpersoon bij Van Havermaet. Wij bereiden uw dossier zorgvuldig voor en begeleiden u stap voor stap naar een veilige en harmonieuze overdracht van uw vermogen.