M&A vanuit de praktijk – Na de overname valt er een lijk uit de kast. En nu?

16.11.2026

Een paar maanden na closing krijgt de nieuwe eigenaar een onverwachte fiscale navordering van meer dan 200.000 euro. De aanslag heeft betrekking op een periode van vóór de overname. Tijdens het overnameproces is het risico niet besproken, en in het due diligence-onderzoek is het niet als aandachtspunt naar voren gekomen. De vraag die zich dan meteen stelt: en nu?

Dit soort situaties is minder uitzonderlijk dan kopers zouden willen. Een activiteit blijkt niet over de vereiste vergunning te beschikken. Een belangrijke klant kan zijn overeenkomst beëindigen zonder de verwachte opzegtermijn. Een essentieel softwarepakket blijkt contractueel gekoppeld aan de vorige aandeelhouder. Of een fiscale praktijk die jarenlang werd toegepast, blijkt bij nader onderzoek niet verdedigbaar.

Vaak is de eerste reactie dezelfde: dit had tijdens de due diligence toch moeten worden gevonden? Soms is dat terecht. Soms niet. En precies daar begint de analyse.

Due diligence: meer dan een controle van de dataroom

Een due diligence is geen garantie dat er na closing niets meer kan opduiken. Het is wél het belangrijkste instrument waarover een koper beschikt om de risico’s van de onderneming vóór de overname in kaart te brengen.

Daarbij is de kwaliteit van het onderzoek minstens zo belangrijk als de omvang ervan. Een checklist afwerken volstaat niet altijd. De relevante vraag is niet alleen “wat staat er in de documenten?”, maar ook “wat vertellen die documenten ons over de manier waarop de onderneming in de praktijk wordt gevoerd?”

Waarom is een bepaalde omzetstroom structureel anders behandeld dan verwacht? Waarom ontbreekt een vergunning die voor de activiteit relevant lijkt? Waarom is een belangrijke commerciële afspraak niet schriftelijk vastgelegd? Waarom staat een cruciale IT-licentie niet op naam van de vennootschap? Dergelijke vragen kunnen een risico blootleggen dat op het eerste gezicht niet zichtbaar is.

Een goede due diligence is daarom geen zoektocht naar de illusie van zekerheid. Het is een proces om onzekerheid te identificeren, te begrijpen en vervolgens op de juiste manier te alloceren.

Wat als het risico tijdens de due diligence wél wordt vastgesteld?

Dan verschuift de discussie. Een vastgesteld risico hoeft niet noodzakelijk een reden te zijn om een transactie stop te zetten. De koper kan het bijvoorbeeld laten doorwerken in de waardering, een specifieke vrijwaring onderhandelen, bijkomende contractuele bescherming vragen, of beslissen het risico voor eigen rekening te nemen.

Dat is een belangrijk onderscheid. Het doel van due diligence is niet om alle risico’s weg te nemen, maar om te vermijden dat de koper risico’s overneemt waarvan hij het bestaan of de omvang niet kent. Dat geldt ook voor risico’s die uiteindelijk niet worden opgelost vóór closing: een geïnformeerde beslissing is iets anders dan een onaangename verrassing achteraf.

En wat als het risico pas na closing boven water komt?

Dan zijn snelheid en dossierkennis cruciaal. Een eerste reflex is om onmiddellijk de verkoper aansprakelijk te stellen, maar dat is niet altijd de beste aanpak. Eerst moet duidelijk zijn wat er precies is gebeurd en welke contractuele bescherming beschikbaar is. Enkele vragen moeten daarom snel worden beantwoord:

  • Wanneer is het probleem ontstaan? Is er sprake van een situatie die al bestond vóór closing, of gaat het om een risico dat pas nadien is ontstaan?
  • Wat was er tijdens de due diligence bekend? Was het risico nergens terug te vinden, stond het impliciet in de informatie, of werd het expliciet besproken? Dat onderscheid kan bepalend zijn voor een eventuele claim.
  • Wat bepaalt de overnameovereenkomst? De verklaringen en garanties, specifieke vrijwaringen, materialiteitsdrempels, aansprakelijkheidslimieten en uitsluitingen bepalen samen welke bescherming de koper daadwerkelijk heeft.
  • Zijn de contractuele termijnen gerespecteerd? Een inhoudelijk sterke claim kan alsnog problematisch worden wanneer een kennisgeving niet tijdig of niet volgens de voorgeschreven procedure gebeurt.
  • Is er W&I-verzekering? Bij transacties met warranty & indemnity-verzekering moeten niet alleen het overnamecontract, maar ook de polis en de bijbehorende procedure worden bekeken.

Bij een potentieel materieel probleem is het doorgaans verstandig eerst het dossier te beoordelen, en pas daarna te onderhandelen of juridisch te analyseren.

Het contract is geen vervanging voor due diligence

Een vaak voorkomende misvatting is dat een uitgebreide set garanties de noodzaak van een grondige due diligence vermindert. Het omgekeerde is waar: een garantie biedt contractuele bescherming wanneer een risico zich manifesteert, maar voorkomt niet dat het zich voordoet. Een claim jaren na closing leidt bovendien vaak tot discussies over kennis, materialiteit en aansprakelijkheidsbeperkingen.

De beste bescherming ontstaat daarom uit een combinatie van drie elementen: een grondige due diligence, een bewuste risicoallocatie tijdens de onderhandelingen, en een overnameovereenkomst die die risicoallocatie correct vertaalt.

En nu?

Een onverwacht probleem na closing betekent niet automatisch dat de due diligence heeft gefaald of dat de verkoper aansprakelijk is, en evenmin dat de koper gewoon pech heeft gehad. De juiste vragen zijn: wat wisten we, wat hadden we redelijkerwijs kunnen weten, wat is contractueel afgesproken, en wie heeft het risico uiteindelijk aanvaard?

Een koper kan nooit volledige zekerheid kopen. Hij kan er wel voor zorgen dat hij vóór closing voldoende zicht heeft op de risico’s, bewust beslist welke risico’s hij wil nemen, en contractueel vastlegt wat er gebeurt met risico’s die toch aan het licht komen. Bij een overname is de vraag immers niet óf er ooit nog iets onverwachts zal opduiken, maar of u op dat moment weet wat u ermee moet doen.

Gepubliceerd door
Stefano Satta

Een andere vraag omtrent dit thema?

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.