De meerwaardebelasting is een feit: tijd voor actie

Na maanden van politieke onderhandelingen en onzekerheid heeft het federale parlement begin april 2026 de nieuwe meerwaardebelasting op financiële activa definitief goedgekeurd. De belasting is van toepassing op meerwaarden gerealiseerd vanaf 1 januari 2026, wat betekent dat we vandaag niet langer spreken over plannen of ontwerpen, maar eindelijk over een concrete fiscale realiteit.

Voor particuliere beleggers, ondernemers en vermogende families betekent dit een fundamentele breuk met het verleden. Waar meerwaarden in het kader van het normaal beheer van het privévermogen tot eind 2025 in principe belastingvrij waren, worden ze voortaan – zij het genuanceerd – structureel belast.

Belangrijker nog: de wetgever schuift een groot deel van de verantwoordelijkheid door naar de belastingplichtige zelf. Wie vandaag niet handelt, riskeert morgen onaangename verrassingen.

In (heel) grote lijnen: wat verandert er?

De nieuwe meerwaardebelasting viseert in hoofdzaak natuurlijke personen in de personenbelasting en rechtspersonen onderworpen aan de rechtspersonenbelasting (zoals vzw’s en private stichtingen). Vennootschappen onderworpen aan de vennootschapsbelasting blijven buiten schot.

De belasting is verschuldigd op meerwaarden gerealiseerd bij een overdracht onder bezwarende titel (zoals een verkoop), voor zover die meerwaarde tot stand komt binnen het normaal beheer van het privévermogen. Schenkingen en verervingen vallen dus buiten het toepassingsgebied – al zal de latere verkoop door de begiftigde of erfgenaam wél belastbaar zijn, vertrekkend van de historische aanschaffingswaarde.

De wet maakt daarbij een onderscheid tussen drie belangrijke categorieën:

• Algemene financiële activa (zoals beursgenoteerde aandelen, fondsen, ETF’s, crypto): belasting aan 10%, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR per belastingplichtige.
• Aanmerkelijk belang (minstens 20% participatie): een afzonderlijk, milder regime met een vrijstelling van 1 miljoen EUR per vijf jaar en oplopende tarieven daarboven.
• Interne meerwaarden (bv. verkoop aan een vennootschap waarin de overnemer, eventueel met familieleden, controle heeft): belast aan 33% 

Actiepunt 1 – Opt‑in of opt‑out: een strategische keuze

Een van de gevolgen van de nieuwe wetgeving is de keuze tussen opt‑in en opt‑out.

In het opt‑insysteem houdt de bank of verzekeraar de meerwaardebelasting automatisch in via een bevrijdende bronheffing. Dat biedt eenvoud en rechtszekerheid, maar houdt ook nadelen in:

• de jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR wordt niet automatisch toegepast;
• de inhouding gebeurt bruto, zonder verrekening van minwaarden.

Dit betekent dat alsnog aangifte nodig is om de vrijstelling en de verrekening van minwaarden te benutten.

Het opt‑outsysteem daarentegen verplicht de belastingplichtige om zelf aan te geven via de personenbelasting, maar laat toe om vrijstellingen en minwaarden optimaal te benutten. Dat vereist wel meer discipline en liquiditeitsplanning.

Onze boodschap: wie grotere transacties plant of verschillende vermogenscategorieën combineert, kiest meestal best voor opt-out. Gaat het om eerder beperkte belangen, dan kan opt-in de juiste keuze zijn.

Actiepunt 2 – Bewijzen bewaren

De sleutel tot correcte belastingheffing – en het vermijden van discussies met de fiscus – ligt bij documentatie.

Voor alle financiële activa die u al bezat vóór 1 januari 2026, laat de wet toe om te kiezen tussen:

• de historische aankoopwaarde, of
• de waarde per 31 december 2025 als startpunt voor de berekening van toekomstige meerwaarden.

Maar die keuze is slechts nuttig als ze kan worden onderbouwd. Wie geen aankoopfiches, transactiestaten of waarderingsstukken kan voorleggen, verliest in de praktijk elke onderhandelingspositie.

Concreet:

• verzamel aankoopbewijzen;
• archiveer attesten en portefeuilleoverzichten;
• zorg voor consistente documentatie per activacategorie.

Actiepunt 3 – De waardering per 31 december 2025

De wetgever heeft expliciet gekozen voor een “fotomoment” op 31 december 2025. Alle latere meerwaarden worden gemeten ten opzichte van die datum wanneer men niet uitgaat van de historische aankoopwaarde.

Voor beursgenoteerde activa is dit relatief eenvoudig. Voor niet‑genoteerde aandelen, holdings en familiale vennootschappen is dit een ander verhaal.  Je kan kiezen voor een wettelijke waarderingsmethode dan wel een waarderingsrapport laten opstellen door een gecertificeerd accountant of een bedrijfsrevisor. De deadline hiervoor is 31 december 2027.

Fiscale boodschap: ga tijdig na of uw vennootschap baat heeft bij een extern waarderingsrapport.

Actiepunt 4 – De grens van 20% vraagt monitoring

Het regime voor aanmerkelijk belang is aantrekkelijk, maar verraderlijk. De 20%‑grens wordt per belastingplichtige individueel beoordeeld, zonder automatische consolidatie op familieniveau.

Daarbij rijzen in de praktijk tal van vragen:

• hoe omgaan met verwatering of kapitaalverhogingen?
• wat bij onrechtstreekse participaties via holdings?
• hoe evolueert de participatie door schenking of successie?

Onze aanbeveling: ondernemers en aandeelhouders monitoren hun participatie structureel, niet enkel op transactiemomenten.

Actiepunt 5 – Maatschappen

Beheert u het familiale vermogen via een maatschap? De relatieve eenvoud van de fiscale transparantie blijft bestaan, maar de nieuwe meerwaardebelasting kan tot bijkomende heffingen leiden ingeval van ondoordachte keuzes.

Ons advies: houd rekening met de nieuwe fiscaliteit en ga na of de maatschap voor uw situatie nog steeds de beste optie is.

Fiscale rust vraagt voorbereiding

De nieuwe meerwaardebelasting is geen eenmalige heffing, maar een structurele vermogensbelasting op transacties. Ze raakt aan beleggingsstrategie, successieplanning, herstructureringen en exit‑scenario’s.

Wie haar louter administratief benadert, zal te laat zijn. Wie vandaag documenteert, simuleert en structureert, behoudt daarentegen maximale controle.

Bij Van Havermaet begeleiden wij cliënten niet alleen bij de aangifte, maar ook bij de strategie erachter. Aarzel niet ons te contacteren voor begeleiding in uw dossier.