Zou u vandaag opnieuw in uw eigen onderneming investeren?
Stel dat iemand u morgen uw eigen bedrijf te koop aanbiedt, tegen de waarde die het vandaag heeft. Zou u het kopen? En zou u er dan ook het grootste deel van uw vermogen in steken?
Voor veel ondernemers is dat geen theoretische vraag. In de praktijk hebben ze die keuze al gemaakt, jaar na jaar, door winsten opnieuw in het bedrijf te investeren. Dat was vaak een goede keuze. Zo groeiden de onderneming en het familiale vermogen samen, en vandaag is het bedrijf meestal het belangrijkste wat de familie bezit.
Maar de markt is veranderd, uw onderneming is veranderd en uw familie en toekomstperspectief waarschijnlijk ook. Daarom loont het om af en toe een stap achteruit te zetten en de vraag opnieuw te stellen: Welke rol speelt uw bedrijf vandaag binnen het totale familiale vermogen? Hoeveel kapitaal willen we erin blijven investeren? En hoeveel vermogen bouwen we daarnaast op?
1. De eigen onderneming ook bekijken met de blik van een investeerder
Een ondernemer kent zijn onderneming door en door. Hij bepaalt mee de strategie, kent zijn klanten en zijn markt en heeft een grote invloed op het resultaat.
Een investeerder kijkt ook nog naar een andere dimensie: welk rendement levert het kapitaal op dat in de onderneming wordt ingezet? Een stijgende omzet of winst betekent immers niet automatisch dat ook dat rendement stijgt. Misschien waren aanzienlijke bijkomende investeringen nodig om die groei te realiseren. Het loont daarom om naast omzet, EBITDA en nettowinst ook te kijken naar het kapitaal dat nodig is om die resultaten te behalen. Hoeveel middelen zitten vast in gebouwen, machines en werkkapitaal? En welke vrije kasstromen levert dat uiteindelijk op?
Bij elke nieuwe investering wordt dat concreet. Stel dat een nieuwe productielijn 2 miljoen euro kost en daarnaast 500.000 euro extra werkkapitaal vraagt. Levert die investering 60.000 euro bijkomende nettowinst op, dan komt dat overeen met 2,4 procent van het extra ingezette kapitaal. Dat is nog geen volledige rendementsberekening: afschrijvingen, vervangingsinvesteringen, financiering, belastingen en werkkapitaal bepalen mee hoeveel vrije kasstroom werkelijk wordt gecreëerd.
Misschien is de investering toch bijzonder interessant omdat ze bijkomende groei mogelijk maakt of de concurrentiepositie versterkt of de onderneming klaarstoomt voor de volgende generatie. Maar leg ze minstens ook naast de alternatieven. Als vermogen buiten de onderneming met minder risico een degelijk rendement kan opleveren, mag van een investering in de eigen onderneming ook een rendement worden verwacht dat het hogere risico voldoende compenseert.
Precies daarin zit de waarde van de oefening.
Verder investeren in uw eigen onderneming kan dus perfect de beste keuze blijven als resultaat van de oefening. Dan steunt uw keuze immers op twee sterke pijlers: het ondernemersgevoel dat uw bedrijf groot maakte, en een nuchtere blik op rendement als investeerder van uw eigen vermogen.
2. Hoe gespreid is uw totale vermogen echt?
Stel dat een familie een onderneming bezit van 8 miljoen euro, 1,5 miljoen euro aan vastgoed en een financiële portefeuille van 500.000 euro. Op het eerste zicht een gespreid vermogen, maar het totale familiale vermogen bedraagt dan 10 miljoen euro, waarvan 80 procent nog steeds in de onderneming zit.
Die portefeuille van 500.000 euro kan perfect gespreid zijn over regio’s, sectoren en soorten beleggingen. Toch blijft het familiale vermogen in zijn geheel sterk afhankelijk van één bedrijf.
Het wordt nog scherper als een deel van het vastgoed het bedrijfsgebouw is dat de familie aan de eigen onderneming verhuurt. Juridisch staat dat gebouw buiten het bedrijf, maar het haalt zijn inkomsten uit dezelfde onderneming. Dan hangt in werkelijkheid meer dan 90 procent van het vermogen rechtstreeks of onrechtstreeks af van één onderneming. Hetzelfde geldt voor een participatie in een onderneming uit dezelfde sector.
Dat is voor veel ondernemersfamilies logisch gegroeid. Net in die onderneming werd jarenlang ondernomen, geïnvesteerd en waarde gecreëerd. Maar naarmate de familie evolueert, komen er misschien andere behoeften: meer liquiditeit privé, een stabielere inkomstenstroom, ruimte voor nieuwe projecten of investeringen buiten het bedrijf of de voorbereiding van vermogensoverdracht naar uw kinderen.
Dan kan het interessant zijn om geleidelijk ook vermogen op te bouwen buiten de onderneming, via financiële beleggingen, vastgoed dat niet aan het eigen bedrijf verhuurd wordt of participaties in andere bedrijven. Zo hangt uw vermogen minder af van één onderneming, één sector of één economische cyclus. Niet omdat het vertrouwen in de eigen onderneming vermindert, maar omdat het familiale vermogen ondertussen een ander doel heeft gekregen.
3. Wat wil uw familie de komende tien jaar?
Er bestaat geen ideale verhouding die voor elke ondernemersfamilie werkt. U vertrekt best van de familiale ambities. Wilt u het bedrijf verder laten groeien, een volgende generatie laten instappen? Of wilt u meer financiële onafhankelijkheid naast de onderneming opbouwen?
Uw bedrijf moet daarbij voldoende slagkracht behouden. Werkkapitaal, investeringen, overnames, financieringsverplichtingen en een gezonde buffer vragen kapitaal. Zeker in een groeifase kan geld in de eigen onderneming bijzonder rendabel zijn.
Maar zowel de onderneming als de levenscyclus van een familie veranderen continu. Een bedrijf dat vandaag veel kapitaal nodig heeft, kan binnen enkele jaren aanzienlijke vrije kasstromen genereren. Intussen worden kinderen aandeelhouder en verschuiven de behoeften binnen de familie. Wat vandaag een goede vermogensverdeling is, hoeft dat over tien jaar niet meer te zijn. De vermogensstructuur moet deze evolutie mee kunnen volgen.
4. Verkopen kan net als kopen een ondernemende keuze zijn
Ook een gedeeltelijke of volledige verkoop kan een ondernemende keuze zijn. Misschien is er geen opvolger binnen de familie. Misschien wilt u een deel van de opgebouwde waarde verzilveren of uw vermogen beter spreiden. Of misschien is een nieuwe aandeelhouder beter geplaatst om het bedrijf naar een volgende groeifase te brengen.
Een verkoop verandert de vermogenssituatie van de familie ingrijpend. Wat jarenlang in één onderneming vastzat, wordt in één keer liquide. Daarom begint die oefening best vóór de verkoop. Wat wilt u met dat vermogen bereiken? Hoeveel inkomen hebt u nodig, welk risico past bij u en welk deel wilt u opnieuw ondernemend inzetten? Een overdrachtstraject biedt dus ook volop kansen.
Wat voor de ene ondernemer een goed moment is om te verkopen, kan voor een andere familie net een kans zijn om te groeien. Vooral bij kleine en middelgrote bedrijven denken heel wat ondernemers vandaag na over opvolging of overdracht. Een overname kan nieuwe klanten, knowhow, productiecapaciteit of een nieuwe markt opleveren.
Ook dan blijft de insteek van een investeerder gelden: welke bijkomende vrije kasstromen verwachten we en hoeveel kapitaal en risico staan daar tegenover? Een overname betekent bovendien niet automatisch meer spreiding. Een concurrent overnemen kan uw marktpositie versterken, maar maakt u ook afhankelijker van dezelfde sector. Een bedrijf in een aanverwante activiteit of een andere regio voegt wel nieuwe inkomstenbronnen toe.
Kopen en verkopen zijn uiteindelijk twee antwoorden op dezelfde vraag: waar kan het familiale kapitaal het best worden ingezet?
5. Bij een overdracht komt alles samen
De Week van de Bedrijfsoverdracht is een goede aanleiding om dit gesprek binnen de familie te voeren. Wanneer een volgende generatie instapt, neemt ze samen met de aandelen ook de vermogensstructuur over die de vorige generatie heeft opgebouwd. Dat maakt een bedrijfsoverdracht automatisch ook een vermogensvraagstuk.
Wie wil actief meewerken in het bedrijf en wie ziet zich eerder als betrokken eigenaar? Hoeveel winst blijft in de onderneming en welke dividendpolitiek past daarbij? En hoe zorgen we ervoor dat ook familieleden die niet actief zijn in het bedrijf ruimte krijgen om hun eigen financiële toekomst uit te bouwen? Dat zijn geen vragen om te beantwoorden als de overdracht al vastligt. Het zijn vragen die mee bepalen hoe u de overdracht het best organiseert.
6. Uw volgende stap
Voor de ene familie is het logisch dat het grootste deel van het vermogen in de onderneming blijft. Voor een andere is een bredere spreiding op termijn verstandiger. Wat voor u klopt, hangt af van uw ambities, de noden van uw bedrijf en toekomstplannen van de huidige en volgende generatie.
Als family office leggen we die puzzel samen met u. We bekijken de onderneming niet los van het privévermogen, en het vermogen niet los van de familie. We vertrekken vanuit wat de familie wil bereiken en vertalen dat naar concrete keuzes voor de onderneming en het vermogen: van investeringen en rendement tot spreiding, liquiditeit en overdracht naar een volgende generatie.
Dat kan via een reeks gerichte gesprekken, of tijdens een gefocust overdrachtsweekend: even weg van de dagelijkse werking, met de hele familie rond de tafel, en de tijd nemen om stil te staan bij waar u samen naartoe wilt.
Wilt u daar eens met ons over praten? Neem gerust contact met ons op.
Want uiteindelijk blijft één vraag over: zou u vandaag opnieuw in uw eigen onderneming investeren, en past uw vermogensstructuur bij de toekomst die u voor uw familie voor ogen heeft?
Geschreven door Lynn van Otten