Het vruchtgebruik rijpt verder: geen verkooprecht bij verlenging van vruchtgebruik
De kogel is door de kerk: op 24 januari 2025 heeft het Hof van Cassatie geoordeeld dat bij de verlenging van een vruchtgebruik geen verkooprecht verschuldigd is, maar dat dit onderworpen is aan een algemeen vast recht ten bedrage van 50,00 EUR. Dit in tegenstelling tot de visie van de Vlaamse Belastingdienst, die steevast in het verleden de belastingplichtige wel een verkooprecht (destijds 10%, vandaag 12%) liet betalen op de waarde van het verlengde vruchtgebruik.
Het arrest in een notendop
In 2003 kochten een bedrijfsleider en zijn vennootschap gezamenlijk een onroerend goed, waarbij de bedrijfsleider de blote eigendom verwierf en de vennootschap het vruchtgebruik voor 15 jaar. In 2015 verlengden zij dit vruchtgebruik tot 30 jaar, waarvoor de vennootschap een vergoeding van 266.500,00 EUR betaalde aan de bedrijfsleider. De Vlaamse Belastingdienst rekende op de waarde van het verlengde vruchtgebruik een verkooprecht van 10% aan, wat neerkwam op 26.650,00 EUR.
De vennootschap betwistte deze heffing, stellende dat een verlenging geen overdracht van een zakelijk recht inhoudt en dus niet onderworpen kan zijn aan het verkooprecht. Het Hof van Cassatie bevestigde dit standpunt en oordeelde dat een verlenging enkel de duur van het bestaande vruchtgebruik wijzigt zonder een nieuwe overdracht te impliceren.
Dit arrest brengt een langverwachte duidelijkheid voor situaties waarin een vruchtgebruik wordt verlengd. Voortaan is bij een dergelijke verlenging geen verkooprecht meer verschuldigd, u moet enkel het vaste registratierecht van 50,00 EUR betalen. Dit is eveneens positief nieuws voor belastingplichtigen die in het verleden bezwaar hebben ingediend tegen opgelegde verkooprechten bij verlenging van vruchtgebruik. De Vlaamse Belastingdienst heeft bovendien inmiddels erkend dat het arrest definitief is en heeft de samenvatting gepubliceerd op haar website.
Opgelet, de ene verlenging is de andere niet
Hoewel dit arrest een positieve ontwikkeling is, dienen we dit wel te nuanceren. Het is essentieel dat bij een verlenging enkel de duur van het vruchtgebruik wordt aangepast. Wijzigingen aan andere modaliteiten van het vruchtgebruik kunnen namelijk mogelijk wel als een nieuwe overdracht worden beschouwd, met als gevolg dat het verkooprecht alsnog van toepassing kan zijn.
Gelet op de vele inkomsten die de Vlaamse Belastingdienst door deze uitspraak zal mislopen, gaan er bovendien stemmen op dat de Codex Vlaamse Fiscaliteit binnenkort zal worden aangepast, waardoor het verkooprecht wel opnieuw verschuldigd zal zijn in geval van verlengingen.
Wat betekent dit voor u?
Vervalt uw vruchtgebruik of het vruchtgebruik van uw vennootschap binnen korte tijd en is een verlenging aangewezen, dan is het raadzaam om snel te handelen. Zolang een eventuele wetswijziging nog niet van kracht is, kan men zich immers beroepen op het arrest van het Hof van Cassatie en zo de toepassing van het verkooprecht vermijden. De datum van de overeenkomst is hierbij bepalend. Mits correct vormgegeven, is de verlenging bovendien belastingvrij voor toepassing van de personenbelasting.
Graag bekijken wij met u de mogelijkheden, zodat u nog van deze voordelen kan genieten.